top of page

Perfectionisme: Hoe ermee om te gaan



Perfectionisme is de constante drang om foutloos te presteren en hoge normen na te streven, vaak tot een onrealistisch niveau. Deze neiging kan zowel interne als externe motivaties hebben en varieert in intensiteit van persoon tot persoon. Perfectionisme is niet alleen het streven naar uitmuntendheid, maar het wordt vaak ook gekenmerkt door een angst voor falen en een intensieve focus op detail en prestaties. Het doel van deze blog is om inzicht te bieden in perfectionisme. We onderzoeken de oorzaken en bieden praktische strategieën om op een gezonde manier met perfectionisme om te gaan.


Oorzaken van perfectionisme


Perfectionisme is vaak diep geworteld in de psychologische dispositie van een individu. Persoonlijkheidskenmerken zoals gevoelig zijn voor negatieve emoties, en de neiging om nauwgezet en plichtsgetrouw te zijn, spelen een belangrijke rol. Daarnaast kunnen opvoeding en vroege levenservaringen significant bijdragen. Als ouders zeer hoge verwachtingen hebben of kritiek uiten op imperfecties kunnen kinderen perfectionistische neigingen ontwikkelen.


Onze cultuur en samenleving hebben ook invloed op de ontwikkeling van perfectionisme. In veel culturen worden succes en prestatie hoog gewaardeerd, en falen wordt vaak gezien als iets om te vermijden. Social media versterken dit door een stroom van 'perfecte' beelden en verhalen, wat een onrealistisch beeld schept van hoe het leven eruit zou moeten zien. Dit creëert een prestatiedruk die moeilijk te weerstaan is.


Een sterke motivatie om te presteren en angst voor falen kunnen perfectionisme ook verder aanwakkeren. Druk van vrienden, familie, en werk kan deze neiging verder versterken. Perfectionisten kunnen een sterk verlangen naar goedkeuring van anderen hebben, wat weer kan leiden tot een continue cyclus van zelfkritiek en streven naar onbereikbare doelen.


De positieve kanten van perfectionisme


Perfectionisme heeft ook een aantal positieve kanten die kunnen bijdragen aan zowel persoonlijke als professionele groei. Wanneer perfectionisme op een gezonde manier wordt ingezet, kunnen er diverse waardevolle eigenschappen en voordelen ontstaan.


Een van de meest opvallende voordelen van perfectionisme is natuurlijk het stellen van hoge standaarden en streven naar kwaliteit. Perfectionisten zetten zich in om het hoogste niveau van precisie en vakmanschap te bereiken in alles wat ze doen, wat resulteert in werk van uitzonderlijke kwaliteit. Dit streven naar perfectie kan in veel situaties een belangrijke bijdrage leveren aan uitstekende resultaten.


Daarnaast zijn perfectionisten vaak zeer gemotiveerd en hebben ze een sterk doorzettingsvermogen. Ze geven niet snel op en zijn bereid om extra inspanning te leveren om hun doelen te bereiken. Deze toewijding kan hen helpen om indrukwekkende prestaties te leveren en doorbraken te realiseren, zelfs in uitdagende omstandigheden.


Een ander positief aspect van perfectionisme is het vermogen tot organisatie en planning. Perfectionisten zijn meestal goed georganiseerd en kunnen taken efficiënt coördineren om ervoor te zorgen dat alles soepel verloopt. Dit vermogen tot zorgvuldige planning en organisatie kan bijzonder nuttig zijn in omgevingen waar efficiëntie en nauwkeurigheid belangrijk zijn.


Verder zijn perfectionisten vaak gericht op continue verbetering en zelfontwikkeling. Ze zoeken constant naar manieren om hun vaardigheden en kennis te verbeteren. Dit voortdurende streven naar verbetering kan leiden tot aanzienlijke persoonlijke en professionele vooruitgang.


Betrouwbaarheid en verantwoordelijkheid kunnen ook kenmerkend zijn voor perfectionisten. Ze nemen hun verplichtingen serieus en streven ernaar om hun taken nauwgezet en tijdig uit te voeren. Deze betrouwbaarheid maakt hen tot gewaardeerde teamleden en leiders, die door anderen worden gerespecteerd en vertrouwd.


Tot slot kan perfectionisme ook leiden tot creativiteit en innovatie. Hoewel het soms creativiteit kan belemmeren door een angst voor fouten, kan het streven naar de beste resultaten hen ook aansporen om problemen op unieke en grondige manieren aan te pakken. Dit kan resulteren in innovatieve oplossingen die buiten de gebaande paden liggen.


 

De gevolgen van een Te Sterke Perfectionistische instelling


Perfectionisme is helaas ook nauw verbonden met stress. Perfectionisten ervaren vaak intense zelfkritiek en een voortdurende angst om niet aan hun eigen hoge normen te voldoen. Dit kan leiden tot een burn-out, waarbij iemand uitgeput raakt door de voortdurende druk die ze zichzelf opleggen.


De impact van perfectionisme beperkt zich niet tot mentale gezondheid; het kan ook fysieke gevolgen hebben. De constante stress die perfectionisten kunnen ervaren, kan leiden tot lichamelijke klachten zoals hoofdpijn en spijsverteringsproblemen. Langdurige stress ondermijnt daarnaast het immuunsysteem, waardoor mensen meer vatbaar worden voor ziektes.


Perfectionisme kan ook pijnlijk zijn binnen persoonlijke en professionele relaties. Perfectionisten hebben vaak moeite om hulp te vragen en te vertrouwen op anderen, wat kan leiden tot gevoelens van eenzaamheid. Hun hoge eisen kunnen ook spanningen veroorzaken in relaties, zowel thuis als op het werk, omdat anderen zich mogelijk niet in staat voelen om aan deze verwachtingen te voldoen.

In de werkomgeving kan perfectionisme zowel een zegen als een vloek zijn. Aan de ene kant kunnen perfectionisten zeer productief en detailgericht zijn, wat kan leiden tot uitstekende prestaties. Aan de andere kant kan hun onvermogen om fouten te accepteren of taken uit handen te geven leiden tot overwerk en uitputting. Ze kunnen ook moeite hebben met teamwerk en delegeren van werk, wat hun carrièreontwikkeling kan belemmeren.


Studenten en academici kunnen bijzonder kwetsbaar zijn voor perfectionisme. De druk om hoge cijfers te halen en academische erkenning te krijgen, kan leiden tot chronische stress en angst. Dit kan de leerprestaties negatief beïnvloeden, omdat perfectionisten soms moeite hebben om hun werk op tijd af te maken of bang zijn om iets in te leveren dat minder dan perfect is.


Perfectionisme kan helaas ook een rem zetten op creatieve expressie en plezier in hobby's. Mensen die perfectionistisch zijn, kunnen zichzelf ervan weerhouden om nieuwe dingen te proberen uit angst voor mislukking of kritiek. Ze kunnen ook moeite hebben om te genieten van recreatieve activiteiten omdat ze constant bezig zijn met het verbeteren van hun prestaties, in plaats van simpelweg te genieten van het proces.


Strategieën en tips om Te Sterk Perfectionisme om te buigen naar een “groei mindset”


De sleutel tot het benutten van de positieve aspecten van perfectionisme ligt in het vinden van een balans. Dit betekent dat iemand hoge normen kan hebben, maar ook weet wanneer het genoeg is en tevreden kan zijn met de inspanningen die geleverd zijn. Praktische tips hiervoor zijn onder andere het leren om feedback constructief te ontvangen, het ontwikkelen van een ‘groeimindset’ en het oefenen van zelfcompassie.


Wat is een groeimindset?


Een ‘groeimindset’ is de gedachte dat vaardigheden en intelligentie kunnen worden ontwikkeld door middel van inspanning, leren en doorzettingsvermogen. Om een groeimindset te bevorderen, kun je bewust kiezen voor taken die je moeilijk vindt en ze zien als kansen om te groeien. Je zegt tegen jezelf: "Dit is moeilijk, maar ik kan hiervan leren." Stel dat je moeite hebt met presenteren, meld je dan aan om een presentatie te geven tijdens een vergadering en focus op wat je kunt leren van de ervaring, ongeacht het resultaat.


Daarnaast is het belangrijk om jezelf toestemming te geven om te leren van falen. Reflecteer op je mislukkingen en identificeer wat je ervan kunt leren. Zeg tegen jezelf: "Falen is een kans om te leren. Wat kan ik de volgende keer anders doen?" Stel dat je een project niet hebt afgerond zoals gepland; analyseer de oorzaken en maak een plan om deze fouten in de toekomst te vermijden.


Het vieren van kleine successen is ook cruciaal. Erken en vier elke stap die je vooruit zet, hoe klein dan ook. Zeg tegen jezelf: "Elke stap voorwaarts is een succes. Ik ben op de goede weg."

Heb je een nieuwe vaardigheid onder de knie gekregen? Vier dit met iets kleins voor jezelf.

Bereidheid om te oefenen is essentieel voor groei. Besteed regelmatig tijd aan het oefenen en verbeteren van je vaardigheden. Zeg tegen jezelf: "Oefening is essentieel voor groei. Hoe meer ik oefen, hoe beter ik word." Als je bijvoorbeeld een muziekinstrument bespeelt, maak dan een oefenschema en houd je eraan, zelfs als je in het begin veel fouten maakt.


Zelfcompassie en een groeimindset gaan hand in hand


Zelfcompassie houdt in dat je vriendelijk en begripvol voor jezelf bent, vooral in tijden van falen of lijden. Een manier om zelfcompassie te ontwikkelen is door zelfvergeving te oefenen. Schrijf bijvoorbeeld een brief aan jezelf waarin je jezelf vergeeft voor een fout of tekortkoming. Zeg tegen jezelf: "Het is oké om fouten te maken. Ik vergeef mezelf en leer ervan." Heb je bijvoorbeeld een deadline gemist? Schrijf een brief aan jezelf waarin je erkent dat dit is gebeurd en jezelf vergeeft, en stel vervolgens een plan op om het de volgende keer beter te doen.


Het gebruik van positieve zelfspraak is ook belangrijk. Vervang negatieve gedachten door positieve en ondersteunende uitspraken. Zeg tegen jezelf: "Ik doe mijn best en dat is genoeg. Ik verdien vriendelijkheid, net als iedereen." In plaats van te denken: "Ik ben een mislukkeling." Zeg tegen jezelf: "Ik heb hard gewerkt en ik ben trots op mijn inspanningen."

Behandel jezelf met dezelfde vriendelijkheid en begrip als je een goede vriend zou behandelen. Zeg tegen jezelf: "Hoe zou ik mijn beste vriend in deze situatie behandelen? Ik verdien dezelfde vriendelijkheid." Als een vriend een fout maakt, zou je waarschijnlijk zeggen: "Het is oké, iedereen maakt fouten."


Wanneer het ontwikkelen van een groeimindset voelt als het zoveelste wat je moet bereiken…..


Voor veel perfectionisten is het ombuigen van hun perfectionistische neigingen geen gemakkelijke taak. Vaak hebben zij door de jaren heen kritiekervaringen opgedaan, wat hun overtuiging versterkt dat ze alleen waardevol zijn als ze perfect presteren. Deze diepgewortelde overtuigingen kunnen het buitengewoon moeilijk maken om perfectionisme los te laten, zelfs met de beste bedoelingen en (groeimindset en zelfcompassie) technieken.


Hoewel dit soort technieken wel echt nuttig kunnen zijn, kunnen perfectionisten deze methoden soms zien als nog meer doelen die ze moeten bereiken. Dit kan de druk om perfect te zijn nog verder vergroten, waardoor de verlangde ontspanning en zelfacceptatie onbereikbaar lijken. Voor perfectionisten kan de nadruk op het behalen van nieuwe doelen binnen persoonlijke ontwikkelings- en trainings- programma’s zelfs contraproductief werken, omdat het hun inherente neiging om perfect te willen zijn juist verder kan versterken.


Leren om kwetsbaar te mogen zijn


Psychologische begeleiding kan op die momenten juist een cruciale rol spelen in het doorbreken van deze vicieuze cirkel. Een psycholoog kan een veilige ruimte bieden waar perfectionisten leren om kwetsbaar te zijn, wat essentieel is voor het ontwikkelen van een gezonde relatie met zichzelf. Door open te zijn over je gevoelens en ervaringen, ontdek je dat je nog steeds waardevol bent, ongeacht je prestaties. Een psycholoog kan je helpen om meer zelfacceptatie te ontwikkelen door middel van oefeningen en gesprekken die gericht zijn op het waarderen van jezelf, los van je prestaties.


In plaats van constant nieuwe doelen te stellen, kan psychologische begeleiding je helpen om te leren ontspannen en de kunst van doelloosheid te waarderen. Dit kan een enorme verlichting zijn voor perfectionisten die gewend zijn aan constante prestatiedruk. Het is oké om gewoon te zijn zonder iets te moeten doen of bereiken. Mindfulness-oefeningen kunnen helpen om in het moment te leven en je gedachten zonder oordeel te observeren. Samen met je psycholoog leer je om de verhalen die je over jezelf vertelt te herzien en te herschrijven. Dit kan helpen om een negatief zelfbeeld te veranderen en je te richten op het ontwikkelen van compassie en begrip voor jezelf en anderen.


Perfectionisten kunnen de neiging hebben om het alleen te willen doen, omdat ze geloven dat hulp zoeken een teken van zwakte is. Echter, leren om hulp te accepteren kan een belangrijke stap zijn naar een meer gebalanceerd en ontspannen leven.

Het overwinnen van perfectionisme is geen gemakkelijke taak, vooral niet voor degenen die veel kritiekervaringen hebben gehad. Door samen te werken met een psycholoog en te leren ontspannen zonder doelen te stellen, kunnen perfectionisten ontdekken dat ze voldoende zijn, precies zoals ze zijn en kunnen ze zich op een positieve manier richten op alle kwaliteiten die ze, mede door hun perfectionisme, bezitten.

 

 

5 weergaven

Recente blogposts

Alles weergeven

Comments


bottom of page