top of page

Prikkelgevoeligheid – oorzaken en oplossingen



Prikkelgevoeligheid, ook wel sensorische overgevoeligheid genoemd verwijst naar een verhoogde gevoeligheid voor zintuiglijke prikkels. Dit betekent dat gewone zintuiglijke ervaringen, zoals achtergrondgeluid, fel licht of bepaalde texturen, intens en overweldigend kunnen aanvoelen voor iemand die prikkelgevoelig is.


Prikkelgevoeligheid kan een aanzienlijke invloed hebben op het dagelijks leven en kan leiden tot stress, vermoeidheid, en sociale isolatie. Mensen die prikkelgevoelig zijn, kunnen moeite hebben om te functioneren in drukke omgevingen zoals kantoren, scholen of openbare ruimtes. Dit kan hun werkprestaties beïnvloeden, hun relaties belasten en hun algemene welzijn verminderen.


Symptomen van prikkelgevoeligheid


Mensen die prikkelgevoelig zijn, kunnen verschillende symptomen hebben, waaronder:


  • Overweldigd worden door geluiden.

  • Gevoeligheid voor fel licht of bepaalde kleuren.

  • Sterke reacties op geuren die anderen misschien niet eens opmerken.

  • Vermijden van bepaalde texturen of stoffen die onaangenaam aanvoelen.

  • Snel geïrriteerd raken in drukke of chaotische omgevingen.

  • Moeite met concentreren in aanwezigheid van achtergrondgeluiden of visuele afleidingen.

  • Fysieke reacties zoals hoofdpijn, misselijkheid of vermoeidheid als gevolg van zintuiglijke overbelasting.



Oorzaken van Prikkelgevoeligheid



Biologische Factoren:


Genetica

Sommige mensen zijn van nature gevoeliger voor prikkels vanwege hun genetische opmaak. Dit kan betekenen dat prikkelgevoeligheid in de familie zit. Als een van je ouders prikkelgevoelig is, is de kans groter dat jij dat ook bent.

Neurologische Verschillen

Bepaalde neurologische verschillen kunnen prikkelgevoeligheid veroorzaken. Mensen die hoogsensitief zijn, hebben bijvoorbeeld een zenuwstelsel dat gevoeliger is voor prikkels. Dit betekent dat hun hersenen meer informatie verwerken en intensere reacties hebben op zintuiglijke input. Autisme en ADHD/ADD gaan ook gepaard met verhoogde prikkelgevoeligheid.


Psychologische Oorzaken:


Stress en Angst

Stress en angst kunnen prikkelgevoeligheid verergeren. Wanneer je gestrest of angstig bent, is je lichaam in een staat van verhoogde alertheid. Dit betekent dat je zenuwstelsel gevoeliger is voor prikkels, wat kan leiden tot een intensere reactie op zintuiglijke input.

Trauma

Trauma en negatieve ervaringen kunnen ook bijdragen aan prikkelgevoeligheid. Mensen die traumatische gebeurtenissen hebben meegemaakt, kunnen een verhoogde gevoeligheid voor prikkels ontwikkelen. Dit komt omdat het lichaam en de geest in een constante staat van paraatheid verkeren, wat leidt tot een verhoogde alertheid en intensere reactie op de omgeving.

Slaapgebrek

Gebrek aan slaap kan prikkelgevoeligheid verergeren. Wanneer je niet genoeg slaapt, is je zenuwstelsel gevoeliger voor prikkels. Dit kan leiden tot een verhoogde reactie op geluiden, licht en andere zintuiglijke input.


Hoe kun je omgaan met prikkelgevoeligheid?

 

Ontspanningstechnieken (Ademhalingsoefeningen, Mindfulness)

Ontspanningstechnieken zoals ademhalingsoefeningen en mindfulness kunnen effectief zijn bij het omgaan met prikkelgevoeligheid. Deze technieken helpen het zenuwstelsel te kalmeren en verminderen de fysiologische reacties op zintuiglijke prikkels.


Regelmatig pauzes inlassen

Het nemen van regelmatige pauzes kan helpen bij het voorkomen van overbelasting door prikkels. Door even weg te stappen van een drukke of stimulerende omgeving, kan het zenuwstelsel de kans krijgen om te herstellen. Dit kan betekenen dat je een wandeling maakt, even buiten gaat zitten, of gewoon een rustige plek opzoekt om te ontspannen.


Gezonde levensstijl

Een gezonde levensstijl kan aanzienlijk bijdragen aan het effectief omgaan met prikkelgevoeligheid. Goede voeding, voldoende slaap en regelmatige lichaamsbeweging helpen om het lichaam en de geest in balans te houden.


  • Voeding: Zorg voor een uitgebalanceerd dieet dat rijk is aan vitamines en mineralen. Voorkom overmatige consumptie van cafeïne, suiker en andere voedingsmiddelen die het zenuwstelsel kunnen overstimuleren.

  • Slaap: Zorg voor voldoende en kwalitatieve slaap. Een goed uitgeruste geest is beter bestand tegen prikkels.

  • Beweging: Regelmatige lichaamsbeweging helpt bij het verlagen van stressniveaus en bevordert een gevoel van welzijn.

Omgeving aanpassen Het aanpassen van je omgeving kan helpen bij het verminderen van zintuiglijke overbelasting. Creëer een werk- en leefruimte die rustig en overzichtelijk is. Dit kan onder andere inhouden:


  • Minimaliseer rommel: Een opgeruimde ruimte kan visuele afleiding verminderen.

  • Geluid: Gebruik noise cancellers of rustige muziek om storende geluiden te maskeren.

  • Licht: Gebruik zacht, natuurlijk licht en vermijd felle of flikkerende lampen.

  • Creëer routine: Een vaste dagelijkse routine kan helpen om de zintuiglijke belasting te verminderen en voorspelbaarheid te bieden.

  • Communiceer je behoeften: Laat de mensen om je heen weten wat je nodig hebt om je comfortabel te voelen. Dit kan helpen om misverstanden te voorkomen en ondersteuning te krijgen.

  • Gebruik van hulpmiddelen zoals oordopjes en zonnebrillen: Hulpmiddelen kunnen een grote rol spelen in het omgaan met prikkelgevoeligheid. Oordopjes kunnen helpen om storende geluiden te verminderen, terwijl zonnebrillen het effect van fel licht kunnen verzachten. Andere hulpmiddelen, zoals noise-cancelling koptelefoons kunnen ook nuttig zijn.

 

Voorbeelden van prikkelgevoeligheid in het dagelijks leven

Prikkelgevoeligheid kan zich op verschillende manieren manifesteren, afhankelijk van de persoon en de specifieke prikkels waar ze gevoelig voor zijn. Hieronder bespreken we twee voorbeelden van mensen met verschillende soorten prikkelgevoeligheid om een beter begrip te krijgen van hoe deze gevoeligheid hun dagelijks leven beïnvloedt en welke strategieën ze gebruiken om ermee om te gaan.


Casus 1: Anne en Geluidsgevoeligheid


Anne is een 28-jarige grafisch ontwerper die in een open kantoor werkt. Ze is altijd gevoelig geweest voor geluid, maar sinds ze in een drukke kantoortuin werkt is haar geluidsgevoeligheid toegenomen. Anne merkt dat ze moeite heeft om zich te concentreren als er veel achtergrondgeluid is zoals gesprekken van collega's, telefoons die overgaan en het geluid van toetsenborden.


Anne ervaart de volgende symptomen door haar geluidsgevoeligheid:

  • Hoofdpijn aan het einde van de werkdag

  • Moeite met concentreren en verminderde productiviteit

  • Irritatie en stress door constante achtergrondgeluiden

  • Vermoeidheid en mentale uitputting


Anne's geluidsgevoeligheid kan worden toegeschreven aan een combinatie van factoren:

  • Genetica: Anne's moeder heeft ook last van geluidsgevoeligheid, wat suggereert dat er een genetische component kan zijn.

  • Omgeving: Het open kantoor zorgt voor veel achtergrondgeluid, wat Anne moeilijk vindt om te negeren.

  • Stress: Anne ervaart veel werkgerelateerde stress, wat haar gevoeligheid voor geluid kan verergeren.


Strategieën om met geluidsgevoeligheid om te gaan


Anne heeft verschillende strategieën ontwikkeld om met haar geluidsgevoeligheid om te gaan:

  • Noise-cancelling koptelefoon: Anne draagt een noise-cancelling koptelefoon om storende geluiden te verminderen. Dit helpt haar om zich beter te concentreren en haar productiviteit te verhogen.

  • Rustige werkruimte: Ze heeft met haar manager afgesproken dat ze enkele uren per dag in een rustige vergaderruimte mag werken. Dit geeft haar de mogelijkheid om in een stille omgeving te werken wanneer ze belangrijke taken moet uitvoeren.

  • Ontspanningstechnieken: Anne beoefent dagelijks ademhalingsoefeningen om haar stressniveau te verlagen. Dit helpt haar om kalm te blijven en minder gevoelig te zijn voor geluid.

  • Gezonde levensstijl: Ze zorgt ervoor dat ze voldoende slaapt, gezond eet en regelmatig beweegt, wat haar algehele welzijn verbetert en haar prikkelgevoeligheid vermindert.


Casus 2: Mark en Lichtgevoeligheid


Mark is een 35-jarige softwareontwikkelaar die veel tijd achter zijn computer doorbrengt. Hij is altijd gevoelig geweest voor fel licht en merkt dat hij last krijgt van hoofdpijn en vermoeidheid als hij te lang naar zijn beeldscherm kijkt of in ruimtes met fel, kunstmatig licht werkt.


Mark ervaart de volgende symptomen door zijn lichtgevoeligheid:

  • Hoofdpijn na een paar uur werken achter zijn computer

  • Vermoeide en droge ogen

  • Moeite met slapen na een dag in fel verlichte ruimtes

  • Verminderde productiviteit door frequente pauzes


Mark's lichtgevoeligheid kan worden veroorzaakt door verschillende factoren:

  • Neurologische verschillen: Mark heeft altijd al een gevoelig zenuwstelsel gehad, wat zijn reactie op licht kan verklaren.

  • Omgeving: Hij werkt in een kantoor met fel kunstlicht en kijkt langdurig naar een helder beeldscherm.

  • Gezondheid: Mark heeft een geschiedenis van migraine, wat vaak gepaard gaat met lichtgevoeligheid.

Strategieën om met lichtgevoeligheid om te gaan


Mark heeft verschillende aanpassingen en strategieën geïmplementeerd om met zijn lichtgevoeligheid om te gaan:

  • Blauw licht filter: Mark gebruikt een blauw licht filter op zijn computer en telefoon om de hoeveelheid fel licht die zijn ogen bereikt te verminderen.

  • Instelbare verlichting: Hij heeft gevraagd om instelbare verlichting op zijn werkplek, zodat hij het licht kan dimmen naar een comfortabel niveau.

  • Zonnebril en schermbril: Mark draagt vaak een zonnebril als hij naar buiten gaat en gebruikt een speciale schermbril die het blauwe licht van digitale apparaten vermindert.

  • Pauzes en oog-oefeningen: Hij neemt regelmatig pauzes om zijn ogen rust te geven en doet oog-oefeningen om vermoeidheid te verminderen.

  • Gezonde levensstijl: Net als Anne zorgt Mark ervoor dat hij voldoende slaapt, gezond eet en regelmatig beweegt om zijn algehele welzijn te verbeteren.

 

Het stellen van je eigen doelen

 

De behandeling van prikkelgevoeligheid draait niet alleen om je aanpassen aan een drukke wereld. Het gaat ook om het vinden van jouw eigen doelen en manieren om functioneel aan de maatschappij deel te nemen, terwijl je zorg draagt voor je eigen behoeften.

De maatschappij heeft baat bij diversiteit en verschillende perspectieven. Prikkelgevoelige mensen kunnen op hun eigen manier waardevolle bijdragen leveren. Dit betekent dat je manieren vindt om je sterke punten te benutten en functioneel deel te nemen aan de maatschappij, zonder jezelf te overbelasten of je eigen welzijn te negeren.


Zorg voor je eigen behoeften

Zelfzorg is cruciaal. Dit betekent:


  • Luisteren naar je lichaam en behoeften: Neem rust wanneer je het nodig hebt en zorg ervoor dat je omgeving je ondersteunt.

  • Grenzen stellen: Wees niet bang om "nee" te zeggen tegen situaties die te veel prikkels veroorzaken.

  • Een balans vinden: Vind een balans tussen sociale activiteiten en rustige, herstel bevorderende tijd voor jezelf.


 

Psychologische hulp bij prikkelgevoeligheid


Psychologische begeleiding kan helpen bij het nadenken over het aanpassen van de omgeving en het ontwikkelen van persoonlijke strategieën om zintuiglijke prikkels te beheersen. Psychologische begeleiding kan daarnaast helpen bij het veranderen van negatieve denkpatronen over de prikkelgevoeligheid en het verbeteren van communicatieve vaardigheden en assertiviteit om jouw behoeften aan te geven.

5 weergaven

Recente blogposts

Alles weergeven

Opmerkingen


bottom of page